DigiDidactiek: Van start met formatief handelen
In veel klassen ontstaat leren vooral wanneer er een toets aankomt. Leerlingen gaan opeens samenvatten, overhoren zichzelf of zoeken filmpjes op YouTube om de stof onder de knie te krijgen. Toch weten we uit onderzoek dat dit pieklijnen zijn: leerlingen leren dan alleen kortstondig en gericht op een eindresultaat, maar niet duurzaam (zie bijvoorbeeld Hattie, 2023 en Kirschner, 2022).
Daarom zetten steeds meer scholen in op formatief handelen. Formatief handelen is een systematische aanpak waarbij leraren gedurende het hele leerproces informatie verzamelen over waar leerlingen staan, duidelijke doelen stellen, betekenisvolle feedback geven en samen met leerlingen bepalen welke vervolgstap nodig is. Het gaat daarbij niet om het geven van extra toetsmomenten, maar om het creëren van een doorlopende leer- en feedbackcyclus.
Formatief handelen versterkt de motivatie, het inzicht en het eigenaarschap van leerlingen. Wanneer leerlingen weten waarom ze iets leren, wat een goede prestatie inhoudt en hoe ze kunnen verbeteren, neemt hun betrokkenheid zichtbaar toe. Tegelijkertijd helpt het leraren om hun onderwijs effectiever, responsiever en meer gedifferentieerd in te richten.
In dit leerblok leer je stap voor stap hoe je formatief handelen inzet in jouw lespraktijk, op een manier die goed aansluit bij de inzichten uit Wijze Lessen (van der Veen et al., 2019), Hattie’s feedbackonderzoek (2023), SLO-kerndoelen (2025) en recente ontwikkelingen rondom digitale tools en AI in de onderwijspraktijk.
A1 - Nieuwkomer
Kenmerken
Nieuwkomers zijn zich bewust van het potentieel van digitale
technologieën, maar gebruiken weinig tot geen digitale middelen in hun
dagelijkse pedagogische en professionele werkzaamheden.
Gedrag
Nieuwkomers hebben nog maar weinig contact gehad met digitale
technologieën en zijn ook niet actief op zoek naar digitale middelen om
te gebruiken voor bijvoorbeeld lesvoorbereiding, administratie en
communicatie.
Advies
Nieuwkomers hebben begeleiding, aanmoediging en inspiratie nodig om
doelbewust digitale middelen te gebruiken en hun digitale vaardigheden
te ontwikkelen.
Toetsen en feedback
Je gebruikt als leraar digitale tools om bestaande vormen van toetsing te verbeteren. Maar je kijkt ook hoe technologie innovatieve vormen van assessment mogelijk maakt.
Bijbehorende competenties:
- Digitaal toetsen
- Data analyseren
- Feedback en planning
- Integratie van AI in onderwijsstrategieën
- AI-gebaseerde instructie
Na dit leerblok
- uitleggen wat formatief handelen is en hoe het verschilt van summatief toetsen;
- werken met leerdoelen en succescriteria die begrijpelijk zijn voor leerlingen;
effectieve feedback geven op verschillende niveaus; - formatieve werkvormen inzetten tijdens verschillende momenten van je les;
- vervolgstappen (feed-forward) bepalen die passen bij de behoeften van leerlingen;
- reflectie en metacognitie stimuleren (feed-deep).
Tijdsduur
- 30 minuten
Voorkennis
- Je hebt geen voorkennis nodig.
Benodigdheden
- Je hebt geen specifieke benodigdheden nodig.
Dit leerblok is geschikt voor Onderwijzend Personeel.
Laatste update 12/2025
Disclaimer
De functionaliteiten en instellingen die in deze E-learningmodules worden behandeld, kunnen per IT-omgeving verschillen. Het is mogelijk dat bepaalde functies in jouw werkomgeving uitgeschakeld of beperkt toegankelijk zijn door IT-beleid of instellingen binnen jouw organisatie. Heb je vragen over de beschikbaarheid van specifieke functies? Neem dan contact op met jouw IT-afdeling of systeembeheerder voor meer informatie.U kunt hier een individueel leerblok aanschaffen van Edutrainers Academy. Wanneer u behoefte heeft om meer leerblokken aan te schaffen, of wanneer u andere vragen of verzoeken heeft, neem gerust contact met ons op.
Veel plezier met leren!
